Op de weg terug naar huis zat Debby in de auto na te denken over wat Bianca haar had geleerd.

Een raamambtenaar bepaalt zelf hoe groot haar raam is waardoor ze naar buiten stapt!

Hoe kwam het dat Debby er moeite mee had om groots te denken? Waarom had ze het idee gehad om eerst klein te beginnen en dan langzaam op te klimmen? En waarom moest dat per se langzaam? Waar kwam dat vandaan? Welk beeld had zij van zichzelf? Welk beeld dacht ze dat anderen van haar hadden?

Actie- en doelgericht als Debby was, bedacht ze dat het tijd was voor een knap staaltje zelfanalyse. Zij las immers ook wel eens de Flow en de Happinez. Dus dat kon ze best. Ze zou daar het ‘Johari raam’ voor kunnen gebruiken. Het woord raam kwam er in voor en dat sloot dus perfect aan op het raamambtenaarschap. Het Johari raam was het perfecte hulpmiddel om te achterhalen over welke kwaliteiten deze raamambtenaar beschikte, welke zichtbaar waren en welke niet.

Leuk feitje! De naam Johari kwam van de bedenkers Joseph Luft en Harry Ingham. Een Johari raam zag er als volgt uit:

jahori raam 1

Hoe werkte zo’n Johari raam?

Een Johari raam had vier vlakken of vlekken. Een open vlek, een blinde vlek, en een verborgen en een onbekende vlek.

Volgens Joseph en Harry – vanaf nu Johari – was er sprake van een open vlek als Debby’s kwaliteiten bekend waren bij haarzelf en bij anderen. Dus als de ander en Debby het erover eens waren dat zij heel erg goed was in ….? Johari noemden dat de manifeste kwaliteiten. Ze waren duidelijk aanwezig. En er was sprake van een congruent beeld. Zo was Debby technisch gezien een goede beleidsmedewerker. Ze leverde kwaliteit, en zette de juiste processtappen. Ze was goed in het vertalen van strategie naar praktijk en andersom. Daar was iedereen het wel over eens.

De blinde vlek was duidelijk een ander verhaal. In dat geval was de ander bekend met een kwaliteit van Debby die zij nog moest ontdekken. Een blinde vlek dus. Dat kon inhouden dat ze meer kon dan ze dacht, maar het kon ook een teken zijn dat ze nog te weinig zelfinzicht had. Zo vond ze zelf dat ze zelf nog wel wat steviger in haar schoenen kon staan. Wat meer zelfvertrouwen zou haar goed doen. Een collega uit haar intervisiegroep op het werk had gezegd haar één van de sterke vrouwen in de organisatie te vinden. Over een blinde vlek gesproken. Zelf vond ze overigens ook nog wel een aantal andere leerpunten had. Luisteren, mondelinge presentatie en verkoop, netwerken en een mindful ambtenaar zijn. Of dit echt leerpunten waren, zou ze op haar roadtrip vast wel gaan ontdekken.

Johari sprak ook van verborgen eigenschappen. Deze waren bekend bij Debby, maar niet bij de ander. Ze noemden dit ook wel half latente kwaliteiten. Thuis liet zij wel hoe creatief zij was, maar op haar werk niet. Met als gevolg dat zij zich profileerde op een manier die niet paste bij het beeld dat de ander van haar had. En uiteraard had ze ook wel een aantal verborgen eigenschappen die vooral verborgen moesten blijven. 😉

Een onbekende vlek was, nou ja … dus onbekend. Debby’s eigenschappen waren onbekend voor haar en voor de ander. Een goed voorbeeld hiervan was dat zij na de basisschool de mavo ging doen terwijl ze later afstudeerde op de universiteit. Dat had haar leraar van de basisschool niet gedacht. En zijzelf trouwens ook niet.

Om effectief te kunnen functioneren was het voor nu vooral zaak het vakje ‘open’ te vergroten. Debby’s raam moest er zo uit gaan zien:

jahori raam 2

Een groot open vlak. De blinde en onbekende vlek geminimaliseerd. En iedereen heeft zo zijn geheimpjes. Dus er moest ook ruimte blijven voor het verborgene, hetgeen Debby wel over zichzelf wist en de anderen niet. Daarvoor was het nodig zicht te krijgen op haar kwaliteiten en eigenschappen en deze met haar omgeving te delen. Hoe groter het open vlak, hoe groter het raam waaruit ze naar buiten kon stappen. En geloof het maar, het was makkelijker om uit een groot raam naar buiten te stappen, dan om door een klein raam naar buiten te kruipen. Dit betekende dus dat Debby moest gaan investeren in een congruent beeld. Dat wilde zeggen: dat het beeld dat Debby van zichzelf had overeen moest gaan stemmen met het beeld dat anderen van haar hadden. Debby moest een passend imago gaan krijgen.

Debby vond ‘passend imago’ wel weer erg zwaar klinken, maar het kwam volgens haar op het volgende neer ‘Practice what you preach’. Dus in het Nederlands: ze moest haar eigen slogan in de praktijk gaan brengen.

‘Open je raam en ga naar buiten!’.

Het was tijd om een echte raamambtenaar te worden. Nee niet zo één waar je toch niet bang voor hoeft te zijn, omdat hij toch niets doet. Het soort ambtenaar dat het raam van zijn kantoor open doet en naar buiten stapt. En dat moest ze niet alleen voor haar blog doen, de roadtrip die ze had uitgestippeld. Dat moest ze dus ook op haar werk doen. Niet achter haar bureau theorieën uitwerken en best-practices ombuigen naar haar eigen gemeente. Ze moest gaan praten met de inwoners en organisaties. Van buiten naar binnen gaan werken.

Ze had er echt de perfecte functie voor. Ze was namelijk contactfunctionaris voor de dorpshuizen, dorpsraden en kerken, contractmanager voor de lokale welzijnsorganisatie. En het mooiste was nog wel het deel van haar functie waarbij alles samenkwam. Ze mocht scharrelambtenaar zijn voor haar gemeente. Dat betekende dat ze voor de regio een ambassadeursrol mocht vervullen. Dus iedereen verleiden om te gaan scharrelen. En het betekende dat ze in haar eigen gemeente ook de legbatterij mocht verlaten en heerlijk kon gaan scharrelen. Ze mocht inwoners en organisaties helpen om hun initiatieven door het gemeentelijk apparaat te loodsen.

Maar dat betekende wel dat ze weer terug moest naar het gemeentehuis. Ze kon niet uit het raam stappen en definitief verdwijnen. Ze zou haar roadtrip moeten uitspreiden over het hele jaar en met enige regelmaat een dag verdwijnen om inspirerende mensen te ontmoeten die haar konden leren een goede raamambtenaar te worden.

Dat betekende dat ze nu toch echt terug naar het gemeentehuis moest.

* Ben je mijn (oud-) collega of iemand uit mijn netwerk, en denk je jezelf te herkennen in bovenstaande tekst? Dat zou dan best kunnen kloppen. Het boek ‘De ambtenaar die uit haar raam stapte en verdween’, is grotendeels autobiografisch en deels fictief. Dus het zou best kunnen dat je denkt delen van jezelf te herkennen. Ik zal nooit je naam in een blog gebruiken of je zo herkenbaar omschrijven dat het jou schade zou kunnen toebrengen. Ik gebruik alleen je naam als ik uitdrukkelijk om jouw toestemming heb gevraagd.